دانشمند سودانی چگونه از تحقیق درباره شکافت هسته ای به محیط زیست رسید؟
پروژه آسان: دانشمند ریاضیدان سودانی که تجربیات زیاد تحقیقاتی داشته است، به موضوع حرکت گردوغبار در صحرای آفریقا به صورت ویژه توجه کرده و مسایل زیست محیطی را زیر ذره بین تحقیقات برده است.
به گزارش پروژه آسان به نقل از مهر، پروفسور محمد حاج علی حسن یکی از برجسته ترین دانشمندان آفریقا و چهره ای پیشرو در پیشبرد علم در کشورهای منتسب به جنوب جهانی است. او که یک محقق سودانی با مدرک دکترای فیزیک پلاسما از دانشگاه آکسفورد است، نقش محوری در تقویت موسسات علمی و پشتیبانی از تحقیقات در کشورهای درحال توسعه بازی کرده است.
پروفسور حسن یکی از بنیانگذاران و رییس سابق توآس/ TWAS (آکادمی جهانی علوم)، در کمیته های علمی بین المللی سطح بالا و نهادهای مشاوره ای مختلفی خدمت کرده است. او در عرصه هایی مانند فیزیک پلاسمای نظری، انرژی پایدار و پدیده های زیست محیطی و ژئوفیزیکی؛ همچون مطالعه الگوهای حرکت تپه های ماسه ای آثار علمی مهمی دارد.
پروفسور محمد حسن در گفتگویی با گزارشگر مهر، ضمن اشاره به کارهای پژوهشی خود در دو حوزه فیزیک هسته ای و حرکت شن های ماسه ای اظهار داشت: ارتباط این دو حوزه در شباهت معادلات ریاضی حاکم بر آنهاست. وقتی با دقت به حرکت شن و ماسه توسط باد در بیابان نگاه می نماییم، فقط دو عنصر وجود دارد؛ شن و ماسه ای کم وزن و آزاد که میتوان آنرا حرکت داد و باد. ازاین رو دو عنصر داریم؛ یکی جریان و دیگری زمینه ثابت.
این فیزیکدان برجسته خاطرنشان کرد: زمانیکه در مورد پلاسما (گاز داغ در حد دمای خورشید) مطالعه می کردم و اهتمام داشتم حرکت یون ها و الکترون های کوچک و نحوه حرکت آنها را در میدان مغناطیسی درک کنم، متوجه شدم معادلات بطورکامل شبیه معادلات پدیده انتشاری است که برای مطالعه حرکت شن توسعه داده بودم. فقط پارامترها متفاوت بودند، اما ساختار معادله کم و بیش یکسان بود، نه این که بطورکامل شبیه هم باشد. بعبارت دیگر، خیلی از معادلات ریاضی که برای مطالعه فیزیک پلاسما و همجوشی هسته ای استفاده کردم، برای درک پدیده های محیطی یعنی حرکت شن در بیابان نیز مفید بود.
وی در پاسخ به این سوال که میان این دو رشته تحقیقاتی کدام را ترجیح می دهد، عنوان کرد: در شروع کارم روی همجوشی هسته ای خیلی کار می کردم، برای اینکه تصور می شد به زودی به موفقیت مهمی دراین خصوص خواهیم رسید و میتوان این گاز خیلی داغ را در دمای ۱۰۰ میلیون درجه فارنهایت در یک محفظه مشخص محدود کرد. اما محفظه باید از مکانیسم میدان مغناطیسی استفاده نماید تا گاز داغ را درون خود نگه دارد و فرار نکند.
پروفسور محمد حسن اشاره کرد: زمانیکه اواخر دهه ۶۰ و اوایل دهه ۷۰ میلادی مطالعه دراین خصوص را آغاز کردم، فیزیکدانان خوشبین بودند که این موفقیت به زودی محقق می گردد، اما آنها مشکل اساسی یعنی ناپایداری را درک نکردند. به این مفهوم که گاز را تا می توانند گرم می کنند، سپس با بهره گیری از میدان های مغناطیسی مهار می کنند، اما این پایدار نیست. وقتی به دمای خاصی می رسد، منفجر می شود و همه چیز را از بین می برد و تا امروز دانشمندان در کوشش برای حل این مشکل هستند.
این پژوهشگر سودانی با این وجود تاکید کرد: برای من، بررسی مشکلات زیست محیطی در کشور خودم، سودان، و پدیده هایی مانند شن، باد و گرد و غبار، مدل سازی حرکت گرد و غبار در بیابان ها، آلودگی زیست محیطی و درک نحوه حرکت آن خیلی جالب است. این غبار در جو حرکت می کند و فهمیدن نحوه حرکت آن جذابیت دارد. گرد و غبار بطور مشخص در صحرای بزرگ آفریقا یکی از موضوعات مورد تمرکز من بوده است.
پروفسور محمد حسن اظهار داشت: مقدار زیادی غبار از صحرای بزرگ آفریقا منتشر می شود و به جو می رسد؛ ذرات ریزی که می توانند با هوا در فواصل زیاد جابجا شوند. بعنوان مثال، تمام اروپا حدودا یک سال پیش با غبار صحرا پوشیده شده بود. این غباری بود که من اهتمام داشتم حرکت آنرا تغییر دهم. مقدار زیادی از آن از اقیانوس اطلس عبور می کند، به آمریکا و فلوریدا می رسد و در فلوریدا و آمازون رسوب می کند.
وی افزود: همه اینها غبار صحراست، اما برای آفریقایی ها فقط غبار نیست و ذرات اصلی خاک است که برای آبیاری و حاصلخیزی خاک به آنها نیاز دارند. مقدار زیادی از این غبار در آمازون رسوب می کند و برخی کارشناسان می گویند به این علت آمازون اینقدر سرسبز است که این غبار از صحرا می آید.
پروفسور محمد حسن در پاسخ به این سوال که آیا بمب های هیدروژنی هم به همین شکل کار می کنند (اشاره به موضوع شکافت هسته ای و مشکل مهار آن)، خاطرنشان کرد: همچنین است. آنها انرژی بمب هیدروژنی را ایجاد و بعد آنرا مهار می کنند، سپس فورا انرژی را به الکتریسیته تبدیل می کنند. ازاین رو چیزی نابود نمی گردد. شما فقط انرژی بمب هیدروژنی را می گیرید، اما آنرا مهار و به الکتریسیته تبدیل می کنید و کل ایده همین است.
وی در پاسخ به این سوال که چرا دانشمندان نمی توانند از گاز دیگری بجای دوتریوم و تریتیوم استفاده کنند، اظهار داشت: ظاهراً این گازها کارآمدتر هستند و به وفور یافت می شوند. همین طور قابلیت دریافت از دریا را دارند و منابع نامحدودی به شمار می آیند.
این فیزیکدان برجسته در پاسخ به این سوال که آیا تحقیقات وی در مورد حرکت شن و ماسه در صنعت هم کاربردی دارد، عنوان کرد: البته در صنعت خیر، ولی برای محیط زیست بسیار اهمیت دارد.
پروفسور محمد حسن هشدار داد: انتشار گرد و غبار برای بدن، چشم ها و کل محیط زیست خیلی خطرناک می باشد. کل محیط زیست کثیف می شود، پر از ذرات ریز و درشت که می تواند برای انسان ها بطورکامل فاجعه بار باشد. مناطق وسیعی را دربرمی گیرد. برای زمینهای کشاورزی این ذرات امکان دارد خیلی مضر نباشند، مگر این که محیط خیلی گسترده ای را دربر گیرد، برای اینکه زمینهای کشاورزی به این ذرات نیاز دارند.
حرف آخر اینکه مقدار زیادی از آن از اقیانوس اطلس عبور می کند، به آمریکا و فلوریدا می رسد و در فلوریدا و آمازون رسوب می کند. وی ادامه داد: همه اینها غبار صحراست، اما برای آفریقایی ها فقط غبار نیست و ذرات اصلی خاک است که برای آبیاری و حاصلخیزی خاک به آنها نیاز دارند. برای زمین های کشاورزی این ذرات امکان دارد خیلی مضر نباشند، مگر اینکه محیط خیلی گسترده ای را دربر گیرد، به جهت اینکه زمین های کشاورزی به این ذرات نیاز دارند.
این مطلب پروژه آسان را پسندیدید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب